Οκτώβριος μήνας καρκίνο του μαστού

Πώς ο Οκτώβριος έγινε ο μήνας ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού

• Η ιδέα ενός μήνα αφιερωμένου στην ευαισθητοποίηση για τον καρκίνο του μαστού ξεκίνησε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1985. Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία και η Imperial Chemical Industries (φαρμακευτική εταιρεία, που σήμερα ανήκει στην AstraZeneca) ξεκίνησαν μια εβδομάδα εκδηλώσεων τον Οκτώβριο εκείνου του έτους με σκοπό την ευαισθητοποίηση και τη συγκέντρωση χρημάτων για την έρευνα.

• Με την πάροδο του χρόνου, η εκστρατεία επεκτάθηκε από μια εβδομάδα σε έναν ολόκληρο μήνα σε διεθνές επίπεδο, με πολλές χώρες να υιοθετούν τον Οκτώβριο ως μήνα ευαισθητοποίησης για τον καρκίνο του μαστού, με εκστρατείες πρόληψης και έμφαση στην έγκαιρη διάγνωση.

• Μαζί με την ευαισθητοποίηση, η ροζ κορδέλα έγινε ένα ευρέως αναγνωρισμένο σύμβολο. Η Estée Lauder και άλλοι συνέβαλαν στη διάδοση του συμβόλου. Έτσι, ο Οκτώβριος επιλέχθηκε αρχικά στις Η.Π.Α. και, λόγω της επιτυχίας και της εξάπλωσής του, υιοθετήθηκε σε παγκόσμιος.

Ελλάδα: Τρέχοντα προγράμματα και πρωτοβουλίες για την πρόληψη, τον έλεγχο και την ευαισθητοποίηση

Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα αρκετά προγράμματα, εκστρατείες και μη κερδοσκοπικές/φιλανθρωπικές πρωτοβουλίες μεγάλης κλίμακας με στόχο την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και την υποστήριξη των γυναικών που πάσχουν από καρκίνο του μαστού. Ακολουθούν τα κυριότερα από αυτά:

«Πρόλαμβανο» – Εθνικό Πρόγραμμα Πρόληψης Δημόσιας Υγείας

Πρόκειται για ένα πρόγραμμα ελέγχου που διοργανώνεται από την κυβέρνηση. Δωρεάν έλεγχος για καρκίνο του μαστού (ψηφιακή μαστογραφία)

Γυναίκες ηλικίας 45-74 ετών με Αριθμό Μητρώου Ασφαλιστικού Ταμείου (ΑΜΚΑ). Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και προορίζεται να καλύψει περίπου 1,4-1,8 εκατομμύρια γυναίκες.

Ελληνική Αντικαρκινική Εταιρεία (Ε.Α.Ε.)

Προσφέρει δωρεάν προληπτικές εξετάσεις, ιδίως δύο κινητές μονάδες μαστογραφίας που ταξιδεύουν σε όλη την Ελλάδα για να προσεγγίσουν γυναίκες που είναι κοινωνικά αποκλεισμένες ή ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές. Επίσης, τοπικός προληπτικός έλεγχος σε πολλά παραρτήματα.

Ευρεία κάλυψη, ειδικά για γυναίκες που ενδέχεται να έχουν μειωμένη πρόσβαση σε σταθερές εγκαταστάσεις προληπτικού ελέγχου. Μέχρι σήμερα, δεκάδες χιλιάδες (115.000+) γυναίκες έχουν υποβληθεί σε προληπτικό έλεγχο μέσω των κινητών μονάδων.

Διαγνωστικά κέντρα Affidea – μέρος του προγράμματος Φωτιάς Γεννήματας

Συμμετέχουν στο εθνικό πρόγραμμα που προσφέρει δωρεάν ψηφιακές μαστογραφίες στο πλαίσιο του προγράμματος Φωτιάς Γεννημάτα.

Γυναίκες 45-74 ετών, με ΑΜΚΑ, εκτός από εκείνες που έχουν ήδη υποβληθεί σε ψηφιακή μαστογραφία κατά το τελευταίο έτος ή εκείνες που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού τα τελευταία πέντε χρόνια.

Άλμα Ζωής (Πανελληνής Ένωσης Γυναικών με Καρκίνο του Μαστού)

Εκστρατείες ευαισθητοποίησης, ειδικά κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου. Παράδειγμα: η εκστρατεία #IAmInformed, η οποία χρησιμοποιεί τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (τηλεόραση, ραδιόφωνο, διαδίκτυο, δημόσιες συγκοινωνίες) για να ενθαρρύνει τις γυναίκες να υποβληθούν σε προληπτικό έλεγχο.

Γενικός γυναικείος πληθυσμός, ειδικά γυναίκες στην ηλικιακή/ομάδα κινδύνου, με στόχο την αλλαγή συμπεριφοράς: αύξηση της συμμετοχής

Greece Race for the Cure®

Προγράμματα χρηματοδότησης/υποστήριξης ασθενών, ευαισθητοποίηση, υπεράσπιση. Παραδείγματα περιλαμβάνουν γενετική συμβουλευτική, ψυχολογική υποστήριξη, διατροφικές συμβουλές, υποστήριξη από ομοτίμους, νομική συμβουλευτική κ.λπ.

Γυναίκες με καρκίνο του μαστού ή γυναίκες που διατρέχουν κίνδυνο. Επίσης, εκδηλώσεις με μεγάλη δημοσιότητα/συγκέντρωση χρημάτων/ευαισθητοποίηση που βοηθούν στην προσέγγιση ευρύτερου πληθυσμού.

Οι νεότερες εθνικές προσπάθειες πρόληψης/προληπτικού ελέγχου (ιδιαίτερα το πρόγραμμα «Πρόλαμβανο» και το πρόγραμμα «Φωτιά Γεννήματα») παρουσιάζουν διάφορους θετικούς δείκτες για αποτελεσματικά προγράμματα στην Ελλάδα:

Κλίμακα προληπτικού ελέγχου

Στο πλαίσιο των προγραμμάτων «Πρόλαμβανο» και «Φωτιά Γεννήματα», έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 2,5 εκατομμύρια δωρεάν προληπτικοί έλεγχοι (συμπεριλαμβανομένων μαστογραφιών, προληπτικών ελέγχων του τραχήλου της μήτρας κ.λπ.).

Ειδικά για τον καρκίνο του μαστού: πάνω από 765.065 ψηφιακές μαστογραφίες πραγματοποιήθηκαν μέσω του προγράμματος «Φωτιά Γεννήματα».

Ανίχνευση πρώιμων / αξιοποιήσιμων ευρημάτων

Από τον Ιούνιο του 2022, κατά τη διάρκεια της αρχικής φάσης που απευθυνόταν σε γυναίκες ηλικίας 50-69 ετών, πραγματοποιήθηκαν περίπου 308.036 μαστογραφίες, με αποτέλεσμα την ανίχνευση 20.330 περιπτώσεων καρκίνου του μαστού, πολλές από τις οποίες ήταν σε πρώιμο στάδιο.

Επίσης, μέχρι τον Νοέμβριο του 2024, είχαν πραγματοποιηθεί περίπου 480.000 μαστογραφίες (μετά την επέκταση των κριτηρίων ηλικίας σε 45-74) και 16.500 υπερηχογραφήματα, από τα οποία ~29.000 περιπτώσεις BIRADS 3 ή υψηλότερες επισημάνθηκαν (~6,5%) ως ύποπτες ή υψηλού κινδύνου.

Βελτίωση της πρόσβασης/υποδομής για τη μαστογραφία

Η Ελλάδα διαθέτει πλέον ένα από τα υψηλότερα ποσοστά διαθεσιμότητας μονάδων μαστογραφίας στην ΕΕ (7,1 ανά 100.000 γυναίκες ηλικίας 50-69 ετών), γεγονός που συμβάλλει στην αύξηση της ικανότητας διεξαγωγής προληπτικών εξετάσεων.

Συμμετοχή / κάλυψη

Τα ποσοστά συμμετοχής εξακολουθούν να είναι μέτρια, αλλά αυξάνονται. Για παράδειγμα, όταν το πρόγραμμα αρχικά απευθυνόταν στην ηλικιακή ομάδα 50-69 ετών, η συμμετοχή ήταν ~15,25% για τις μαστογραφίες, σύμφωνα με μια έκθεση.

Επίσης, έχουν διευρυνθεί τα κριτήρια επιλεξιμότητας (διεύρυνση της ηλικιακής ομάδας), έχει συμπεριληφθεί η συμμετοχή των ανασφάλιστων μέσω του ΑΜΚΑ κ.λπ., βελτιώνοντας έτσι την κάλυψη.

Δωρεάν εξετάσεις μέσω του ΕΟΠΥΥ και πώς λειτουργεί

Ο ΕΟΠΥΥ (Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας) είναι η ελληνική αρχή ασφάλισης / υγειονομικών υπηρεσιών. Δείτε πώς λειτουργούν οι δωρεάν μαστογραφίες / προληπτικές εξετάσεις μέσω του ΕΟΠΥΥ και των σχετικών εθνικών προγραμμάτων:

• Η δωρεάν ψηφιακή μαστογραφία στο πλαίσιο του προγράμματος «Φώφη Γεννημάτα» είναι διαθέσιμη σε γυναίκες ηλικίας 45-74 ετών που διαθέτουν ΑΜΚΑ (Αριθμό Μητρώου Ασφαλιστικών Στοιχειών). Εξαιρέσεις: γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε ψηφιακή μαστογραφία τους τελευταίους 12 μήνες ή γυναίκες που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο του μαστού τα τελευταία 5 χρόνια.

• Ο προληπτικός έλεγχος περιλαμβάνει ψηφιακή μαστογραφία, υπερηχογράφημα όταν χρειάζεται και επίσκεψη σε γιατρό σε περιπτώσεις με ανώμαλα ευρήματα.

• Οι εξετάσεις είναι δωρεάν όχι μόνο για τις ασφαλισμένες γυναίκες, αλλά και για τις ανασφάλιστες, υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτουν ΑΜΚΑ. Αυτό αποτελεί μέρος της προσπάθειας για την προώθηση της συμμετοχικότητας στο πλαίσιο του προγράμματος «Πρόλαμβανο».

• Οι παραπομπές οργανώνονται μέσω ψηφιακών συνταγών/αυτοματοποιημένων ειδοποιήσεων (SMS/email) εάν η γυναίκα είναι εγγεγραμμένη στο σύστημα ψηφιακών συνταγών («χωρίς χαρτί»).

Παρόλο που υπάρχουν ισχυρά προγράμματα, υπάρχουν και ορισμένες προκλήσεις:

• Η συμμετοχή στις εξετάσεις δεν είναι ακόμη η βέλτιστη: στην Ελλάδα, μόνο ένα μικρό ποσοστό των διαγνώσεων καρκίνου προέρχεται από προληπτικές εξετάσεις.

• Η εξασφάλιση της πρόσβασης σε απομακρυσμένες ή υποεξυπηρετούμενες περιοχές παραμένει σημαντική. Οι κινητές μονάδες βοηθούν, αλλά η κάλυψη μπορεί να ποικίλλει.

• Η ευαισθητοποίηση του κοινού και η αλλαγή συμπεριφοράς είναι συνεχιζόμενες εργασίες: η ενθάρρυνση των γυναικών να χρησιμοποιούν τις διαθέσιμες υπηρεσίες και η διασφάλιση ότι κατανοούν τον κίνδυνο είναι Η ΑΠΟΣΤΟΛΗ του Οκτώβριου.